Quý II/2026 đánh dấu một giai đoạn sôi động trong quan hệ hợp tác nông nghiệp giữa Việt Nam và Nhật Bản, với điểm nhấn là chuyến thăm chính thức Việt Nam của Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae, việc trao 6 văn kiện hợp tác quan trọng, cùng những con số tăng trưởng thương mại nông sản ấn tượng giữa hai nước.

Quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện bước sang giai đoạn mới

Việt Nam và Nhật Bản thiết lập quan hệ ngoại giao từ năm 1973 và hiện là đối tác chiến lược toàn diện. Nhật Bản là nhà cung cấp ODA song phương lớn nhất cho Việt Nam, với hơn 20 tỷ USD vốn vay, gần 750 triệu USD viện trợ không hoàn lại và khoảng 1,34 tỷ USD hợp tác kỹ thuật. Nhật Bản cũng có hơn 5.600 dự án đầu tư tại Việt Nam với tổng vốn đăng ký khoảng 79,4 tỷ USD.

Theo lời mời của Thủ tướng Lê Minh Hưng, từ ngày 1–3/5/2026, Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae đã có chuyến thăm chính thức Việt Nam. Hai bên nhất trí các định hướng lớn đưa quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện bước vào giai đoạn phát triển mới, gồm: củng cố tin cậy chính trị về quốc phòng - an ninh - ngoại giao; tăng cường hợp tác kinh tế, an ninh năng lượng và nông nghiệp bền vững; cụ thể hóa hợp tác khoa học - công nghệ, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, AI, bán dẫn; và thúc đẩy giao lưu nhân dân qua hợp tác địa phương, lao động, y tế, văn hóa, du lịch.

Nhân dịp này, ngày 2/5/2026 tại Hà Nội, hai Thủ tướng đã chứng kiến lễ trao 6 văn kiện hợp tác, nổi bật gồm:

●                Hai thỏa thuận vay (L/A) với Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) cho các dự án phát triển nông thôn thích ứng thiên tai và phát triển hạ tầng thích ứng biến đổi khí hậu hỗ trợ sản xuất cho đồng bào dân tộc thiểu số.

●                Bản ghi nhớ hợp tác tăng trưởng carbon thấp theo cơ chế tín chỉ chung.

●                Bản ghi nhớ trao đổi công nghệ, kỹ thuật thủy lợi giữa Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) với Tổng cục Phát triển nông thôn Nhật Bản.

●                Thỏa thuận trao đổi dữ liệu vệ tinh giữa Trung tâm Vũ trụ Việt Nam và Cơ quan Hàng không Vũ trụ Nhật Bản.

Thương mại nông sản: Việt Nam tiếp tục xuất siêu

Trong quý II/2026, xuất khẩu nông sản của Việt Nam sang Nhật Bản đạt khoảng 1,33 tỷ USD, tăng 3,75% so với cùng kỳ 2025. Năm nhóm hàng chủ lực chiếm 94,9% kim ngạch xuất khẩu nông sản:

Bảng: Cơ cấu hàng nông sản xuất khẩu chính của Việt Nam sang Nhật Bản, quý II/2026

Ở chiều ngược lại, nhập khẩu nông sản từ Nhật Bản đạt khoảng 204 triệu USD, tăng 11,7%, chủ yếu là hàng thủy sản, cao su và sản phẩm từ cao su. Nhờ đó, Việt Nam tiếp tục xuất siêu nông sản sang Nhật Bản khoảng 1,12 tỷ USD trong quý II/2026, tăng 2,42% so với cùng kỳ.

Xét về vị thế trên thị trường Nhật Bản (số liệu ITC, 5 tháng đầu năm 2026), nông sản Việt Nam đang giữ những vị trí đáng chú ý: gỗ và sản phẩm gỗ đứng thứ 2 (17,4% thị phần), cà phê đứng thứ 2 (24,1% thị phần), thủy sản đứng thứ 3 (7,5% thị phần), hạt điều đứng thứ 2 (12,3% thị phần), hạt tiêu đứng thứ 2 (15,2% thị phần).

Điểm sáng: Cá rô phi Việt Nam chinh phục thị trường sushi, sashimi Nhật Bản

Một điểm nhấn đáng chú ý trong quý là việc cá rô phi phi lê Việt Nam được xuất khẩu thành công sang Nhật Bản để chế biến sushi, sashimi — đánh dấu bước tiến của thủy sản Việt Nam vào phân khúc giá trị gia tăng cao. Với lợi thế vùng nuôi rộng lớn, chi phí cạnh tranh và năng lực chế biến ngày càng hiện đại, cá rô phi được kỳ vọng trở thành ngành hàng xuất khẩu tiềm năng bên cạnh tôm và cá tra, nếu tiếp tục đầu tư vùng nuôi đạt chuẩn quốc tế (ASC, GlobalG.A.P.), đẩy mạnh chế biến sâu và xây dựng thương hiệu.

Mở cửa thị trường mới: Bưởi da xanh và nho

Ngày 11/5/2026, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng làm việc với Thống đốc tỉnh Yamanashi (Nhật Bản) Nagasaki Kotaro. Hai bên thống nhất đẩy nhanh thủ tục mở cửa thị trường đối với bưởi da xanh của Việt Nam và nho của Nhật Bản, phấn đấu hoàn thành trong năm 2026, đồng thời mở rộng hợp tác nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp thông minh, phát thải thấp và thúc đẩy Nhật Bản tăng nhập khẩu gạo chất lượng cao của Việt Nam.

Xúc tiến thương mại sôi động trong quý

Quý II/2026 chứng kiến nhiều hoạt động kết nối doanh nghiệp hai nước:

●                15/4/2026: Hội thảo xúc tiến thương mại và đầu tư với thị trường Nhật Bản do Cục Xúc tiến thương mại phối hợp JETRO tổ chức.

●                10/6/2026: Triển lãm AGRI VIETNAM & BIOTECH VIETNAM 2026 tại TP. Hồ Chí Minh, quy tụ hơn 200 doanh nghiệp từ 15 quốc gia và vùng lãnh thổ.

●                11–14/6/2026: Tuần hàng Việt Nam tại Nhật Bản phối hợp cùng AEON, quảng bá vải thiều, thanh long, chuối, dừa tươi... với gần 30 doanh nghiệp Việt kết nối bộ phận thu mua của AEON, đánh dấu 10 năm hợp tác.

●                12/6/2026: Hội thảo phổ biến tiêu chuẩn thị trường Nhật Bản đối với nông sản, thủy sản tại Tokyo với gần 80 đại biểu.

●                29/6/2026: Hội nghị Hợp tác Đầu tư và Thương mại Việt Nam - Nhật Bản tại Osaka, với gần 200 lượt kết nối B2B.

Về đầu tư, trong 6 tháng đầu năm 2026, Nhật Bản có 138 dự án cấp phép mới tại Việt Nam với vốn đăng ký 1,2 tỷ USD, chiếm 6,92% tổng vốn FDI đăng ký mới vào Việt Nam.

Dự án hợp tác tiêu biểu

Bản tin cũng điểm lại hai dự án hợp tác nông nghiệp nổi bật đang triển khai:

●                Dự án cải thiện cơ sở hạ tầng nông nghiệp tại tỉnh Lâm Đồng (giai đoạn 1): nâng cấp hệ thống thủy lợi, giao thông nội đồng, góp phần phát triển vùng sản xuất rau, hoa, cây công nghiệp giá trị cao.

●                Dự án "Tăng cường chuỗi giá trị cây trồng an toàn tại các tỉnh phía Bắc Việt Nam" tại Sơn La (2022–2026): hợp tác giữa Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia và JICA, áp dụng phương pháp SHEP, tiêu chuẩn VietGAP, giúp nông dân sản xuất theo nhu cầu thị trường thay vì theo khả năng sản xuất.

Dự báo nhu cầu nhập khẩu nông sản của Nhật Bản

Bản tin dự báo nhu cầu nhập khẩu của Nhật Bản trong thời gian tới sẽ tăng đối với rau quả tươi nhiệt đới và thủy sản; tăng nhẹ với cà phê, dầu thực vật, hạt điều - hồ tiêu - gia vị; trong khi gạo chất lượng cao duy trì ổn định. Các yếu tố chi phối gồm dân số già hóa, phụ thuộc lớn vào nguồn cung nhập khẩu, đồng Yên yếu làm tăng chi phí nhập khẩu, và yêu cầu ngày càng cao về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc.

Sự kiện sắp tới

●                Hội chợ các sản phẩm OCOP xuất khẩu 2026 – dự kiến 20–23/8/2026 tại TP. Hồ Chí Minh.

●                Triển lãm quốc tế thủy sản Việt Nam – Vietfish 2026 – dự kiến 19–21/8/2026 tại TP. Hồ Chí Minh, với gần 600 gian hàng của hơn 400 doanh nghiệp.

●                Diễn đàn hợp tác địa phương Việt Nam - Nhật Bản – dự kiến đầu tháng 9/2026 tại TP. Huế.

Xem toàn văn