Bức tranh tổng thể: Tăng trưởng tích cực nhưng chịu áp lực bên ngoài
Quý I/2026, kinh tế Việt Nam và Úc tiếp tục duy trì đà tăng trưởng, song chịu tác động đáng kể từ các yếu tố bên ngoài như biến động địa chính trị, thiên tai và áp lực lạm phát toàn cầu. Dự báo tăng trưởng của cả hai nền kinh tế đều có xu hướng điều chỉnh giảm khoảng 0,5–1% so với mục tiêu đề ra.
Tại Việt Nam, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt khoảng 249,5 tỷ USD, trong đó lĩnh vực nông, lâm, thủy sản đạt 28,6 tỷ USD, duy trì xuất siêu 4,8 tỷ USD. Trong khi đó, kinh tế Úc đối mặt với áp lực lạm phát ở mức 3,7%, lãi suất tăng lên 4,1% và chi phí sinh hoạt tiếp tục gia tăng.
Thương mại song phương: Duy trì tăng trưởng, cơ cấu bổ sung lẫn nhau
Kim ngạch thương mại hai chiều Việt Nam – Úc trong quý I đạt khoảng 3,7 tỷ USD, tăng 11,1% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, Việt Nam vẫn nhập siêu nhẹ khoảng 129 triệu USD.
Cơ cấu thương mại giữa hai nước mang tính bổ sung rõ nét:
-
Việt Nam xuất khẩu sang Úc các mặt hàng chủ yếu như điện thoại, dệt may, thủy sản, rau quả và sản phẩm chế biến
-
Úc xuất khẩu sang Việt Nam chủ yếu là nguyên liệu đầu vào như than, lúa mì, bông và kim loại
Riêng lĩnh vực nông, lâm, thủy sản, tổng kim ngạch đạt khoảng 545 triệu USD, trong đó Việt Nam xuất siêu khoảng 101 triệu USD.
Thị trường Úc: Tiêu chuẩn cao – rào cản chính đối với nông sản Việt
Úc tiếp tục là thị trường có yêu cầu rất cao về tiêu chuẩn kỹ thuật và an toàn sinh học (SPS/TBT). Các quy định nghiêm ngặt tập trung vào:
-
Dư lượng thuốc bảo vệ thực vật
-
Kiểm dịch sinh vật gây hại
-
Truy xuất nguồn gốc
Trong quý I/2026, một số lô hàng nông sản Việt Nam như thanh long và ớt đông lạnh đã bị cảnh báo do vi phạm quy định về dư lượng hóa chất.
Thực tế cho thấy, hạn chế lớn của doanh nghiệp Việt Nam hiện nay nằm ở năng lực kiểm soát chất lượng và truy xuất nguồn gốc chưa đồng đều, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu từ phía thị trường nhập khẩu.
Chi phí logistics tăng mạnh, ảnh hưởng trực tiếp đến xuất khẩu
Diễn biến đáng chú ý trong quý I là chi phí logistics tăng cao:
-
Cước vận tải biển tăng từ 25–35%
-
Thời gian vận chuyển kéo dài thêm 7–14 ngày
Điều này làm giảm sức cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam, đặc biệt đối với các mặt hàng dễ hư hỏng như rau quả và thủy sản.
Đầu tư và hợp tác: Xu hướng chuyển sang chiều sâu và bền vững
Dòng vốn đầu tư nước ngoài vào Việt Nam tiếp tục duy trì tích cực, với tổng vốn thực hiện đạt 5,41 tỷ USD (tăng 9,1%). Úc tuy chưa phải đối tác dẫn đầu về quy mô vốn, nhưng là đối tác ổn định và có chất lượng.
Các doanh nghiệp Úc tập trung đầu tư vào:
-
Nông nghiệp công nghệ cao
-
Chế biến thực phẩm
-
Năng lượng tái tạo
-
Giáo dục và đào tạo
Đáng chú ý, xu hướng đầu tư ngày càng gắn với các tiêu chí phát triển bền vững, đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ.
Khoa học công nghệ: Động lực mới cho hợp tác nông nghiệp
Hợp tác khoa học công nghệ giữa hai nước đang chuyển sang giai đoạn mới với trọng tâm là:
-
Công nghệ số trong nông nghiệp
-
Chuyển đổi xanh và giảm phát thải
-
Phát triển chuỗi giá trị bền vững
Tính đến quý I/2026, phía Úc đã triển khai hơn 260 dự án nghiên cứu tại Việt Nam với tổng ngân sách trên 180 triệu AUD, tập trung nâng cao năng suất và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.
Chính sách và môi trường kinh doanh: Siết tiêu chuẩn, tăng minh bạch
Úc tiếp tục hoàn thiện khung chính sách theo hướng:
-
Siết chặt tiêu chuẩn nhập khẩu
-
Tăng cường an toàn sinh học
-
Minh bạch chuỗi cung ứng
Trong khi đó, Việt Nam tập trung:
-
Cải cách thể chế và bộ máy quản lý
-
Tháo gỡ vướng mắc về đất đai
-
Hoàn thiện quy định kiểm dịch và trồng trọt
Những thay đổi này tạo điều kiện thuận lợi hơn cho đầu tư, nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về tuân thủ tiêu chuẩn kỹ thuật.
Xu hướng xúc tiến: Chuyển từ thương mại sang đầu tư
Các hoạt động xúc tiến trong quý I/2026 cho thấy sự chuyển dịch rõ rệt:
-
Từ xuất khẩu đơn thuần sang hợp tác đầu tư
-
Tăng cường kết nối chuỗi cung ứng
-
Mở rộng thị trường theo vùng (đặc biệt là Tây Úc)
Đồng thời, vai trò của hệ thống phân phối và bán lẻ ngày càng được chú trọng, giúp hàng hóa Việt Nam tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng Úc.
Kết luận
Quý I/2026 cho thấy hợp tác nông nghiệp Việt Nam – Úc tiếp tục phát triển theo hướng tích cực, với nhiều cơ hội mở rộng cả về thương mại và đầu tư. Tuy nhiên, các rào cản về tiêu chuẩn kỹ thuật, chi phí logistics và yêu cầu phát triển bền vững đang trở thành thách thức lớn.
Trong bối cảnh đó, việc nâng cao năng lực sản xuất, kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc và đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế sẽ là yếu tố then chốt để doanh nghiệp Việt Nam tận dụng hiệu quả thị trường Úc trong thời gian tới.
Đọc toàn văn