Hệ thống chính sách hỗ trợ hộ sản xuất nông lâm thủy sản giai đoạn 2013–2024 đã đạt nhiều kết quả tích cực, song vẫn còn nhiều bất cập trong triển khai, đòi hỏi cải cách toàn diện để nâng cao hiệu quả thực thi.
Nông nghiệp Việt Nam từ sau Đổi mới luôn khẳng định vị thế "trụ đỡ" của nền kinh tế. Theo Tổng cục Thống kê (2022), cả nước có khoảng 62,4 triệu người sinh sống tại khu vực nông thôn, chiếm 62,7% dân số, phần lớn là hộ sản xuất nông lâm thủy sản. Trong thập kỷ qua, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chính sách hỗ trợ quan trọng như Nghị định 55/2015/NĐ-CP về tín dụng nông nghiệp, Nghị định 98/2018/NĐ-CP về liên kết sản xuất, Nghị định 58/2018/NĐ-CP về bảo hiểm nông nghiệp...
Dù thu nhập bình quân đầu người nông thôn tăng gấp 2,3 lần từ 2013 đến 2022, nhiều bất cập vẫn tồn tại: sản xuất manh mún, nhỏ lẻ; hơn 50% diện tích đất nông nghiệp chịu tác động của hạn hán, xâm nhập mặn; tỷ lệ tiếp cận tín dụng và kỹ thuật cao còn thấp; chính sách chồng chéo, thiếu hướng dẫn cụ thể.
Hệ thống chính sách hỗ trợ gồm hai nhóm chính:
Nhóm hỗ trợ trực tiếp bao gồm tín dụng ưu đãi (cho vay không tài sản bảo đảm tới 100 triệu đồng/hộ), miễn giảm thuế sử dụng đất nông nghiệp, hỗ trợ đầu vào sản xuất qua các chương trình mục tiêu, đào tạo nghề cho gần 10 triệu lao động nông thôn (tỷ lệ có việc làm sau đào tạo đạt 86,5%), và hỗ trợ thiệt hại thiên tai, dịch bệnh với tổng kinh phí hơn 5.210 tỷ đồng.
Nhóm hỗ trợ gián tiếp gồm đầu tư hạ tầng (hơn 7.000 hồ chứa, 261.000 km kênh mương), bảo hiểm nông nghiệp, xúc tiến thương mại và thúc đẩy liên kết chuỗi giá trị. Đến 2023, cả nước có hơn 20.700 HTX nông nghiệp với khoảng 3,4 triệu thành viên.
Những khó khăn nổi bật trong thực thi bao gồm: văn bản hướng dẫn ban hành chậm (nhiều địa phương mất 1–2 năm mới triển khai được); thủ tục hành chính rườm rà (thời gian giải ngân vay vốn trung bình gần 10 ngày, xác nhận thiệt hại thiên tai có thể kéo dài tới 70 ngày); ngân sách xúc tiến thương mại chỉ bằng 1/10 so với Thái Lan; thiếu cơ chế giám sát, đánh giá hiệu quả chính sách một cách hệ thống.
Các khuyến nghị hoàn thiện chính sách tập trung vào: nâng hạn mức vay tín chấp lên 200–300 triệu đồng/hộ; thí điểm "tín dụng kết hợp bảo hiểm"; đơn giản hóa thủ tục hỗ trợ đầu vào; đào tạo tích hợp kỹ năng quản lý và liên kết chuỗi giá trị; điều chỉnh cơ cấu đầu tư công ưu tiên chế biến bảo quản và hạ tầng số; mở rộng bảo hiểm nông nghiệp bao gồm rủi ro biến đổi khí hậu; và xây dựng nền tảng thông tin thị trường số kết nối hộ sản xuất với doanh nghiệp xuất khẩu.
📎 Xem toàn văn chi tiết: Tải tài liệu đầy đủ tại đây