Trong đề án “Phát triển lúa gạo đảm bảo an ninh lương thực quốc gia đến năm 2015 và 2020” đang được xây dựng, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN & PTNT) kiến nghị bảo vệ nghiêm ngặt, lâu dài đất sản xuất lúa tốt nhất, tuyệt đối không chuyển đổi mục đích sử dụng.
Bộ NN & PTNT đề nghị các loại đất sản xuất lúa hiệu quả trung bình được ưu tiên đầu tư chuyển đổi sang trồng cây lương thực, thực phẩm ngắn ngày hoặc cây thức ăn chăn nuôi nhưng không được chuyển sang mục đích sản xuất nông nghiệp khác hoặc phi nông nghiệp. Loại đất lúa kém hiệu quả thì có thể chuyển đổi nếu không nằm trong quy hoạch đầu tư thủy lợi.
Theo bộ này, an ninh lương thực của Việt Nam sẽ được đảm bảo trên cơ sở phải giữ được ít nhất 3,9 triệu héc ta đất trồng lúa. Tuy nhiên, theo số liệu đến năm 2006, diện tích đất trồng lúa của cả nước hiện chỉ còn 4,13 triệu héc ta.
Những năm gần đây, tình trạng chuyển đổi mục đích sử dụng đất, lấy đất trồng lúa xây dựng các khu công nghiệp, khu đô thị diễn ra phổ biến ở nhiều địa phương, đặc biệt là các tỉnh đồng bằng sông Hồng và ĐBSCL. Vì vậy, mặc dù năng suất lúa của Việt Nam tăng bình quân 2,06% (giai đoạn 1997-2006), tương đương 770.000 tấn/năm, nhưng trong giai đoạn 2003-2007, sản lượng lúa của cả nước vẫn ở mức khoảng 36 triệu tấn.
Theo dự báo của Bộ NN & PTNT, tổng sản lượng lúa năm 2010 có thể đạt 37,58 triệu tấn, năm 2015 là 38,75 triệu tấn và đến năm 2020 sẽ đạt 39,63 triệu tấn.
Lượng tiêu thụ trong nước sẽ tăng từ 27,6 triệu tấn (năm 2007) lên 33,2 triệu tấn (năm 2020), còn sản lượng lúa dành cho xuất khẩu giai đoạn này dao động trong khoảng 6,34 - 8,3 triệu tấn (tương đương 3,8 - 4,5 triệu tấn gạo).